Hướng dẫn giải bài tập SGK Hoá học lớp 12 bài 3: Khái niệm về xà phòng và chất giặt rửa tổng hợp

Bài 1 (trang 15 SGK Hóa 12): Xà phòng là gì?

Giải:

Xà phòng là hỗn hợp muối natri hoặc muối kali của axit béo có thêm một số chất phụ gia.

Bài 2 (trang 15 SGK Hóa 12): Ghi Đ (đúng ) hoặc S (sai ) vào ô trống bên cạnh các câu sau:

a) Xà phòng là sản phẩm của phản ứng xà phòng hóa.

b) Muối natri hoặc kali của axit hữu cơ là thành phần chính của xà phòng.

c) Khi đun nóng chất béo với dung dịch NaOH hoặc KOH ta được xà phòng.

d) Từ dầu mỏ có thể sản xuất được chất giặt tổng hợp.

Giải:

a. Đ

b. S. Câu đúng phải là “muối natri hoặc kali của axit béo là thành phần chính của xà phòng”.

c. Đ

d. Đ

Bài 3 (trang 15 SGK Hóa 12): Một loại mỡ động vật chứ 20% tristearoylglixerol m, 30% tripanmitoylgrixerol và 50 % trioleoylgixerol (về khối lượng)

a) Viết phương trình hóa học của các phản ứng xảy ra khi thực hiện phản ứng xà phòng hóa loại mỡ trên.

b) Tính khối lượng muối thu được khi xà phòng hóa 1 tấn mỡ trên bằng dung dịch NaOH, giả sử hiệu suất của quá trình đạt 90%.

Giải:

Trong 1 tấn mỡ có 0,2 tấn (C₁₇H₃₅COO)₃C₃H₅

0,3 tấn (C₁₅H₃₁COO)₃C₃H₅

0,5 tấn (C₁₇H₃₃COO)₃C₃H₅

Giả sử có 1 kmol (C₁₇H₃₅COO)₃C₃H₅

1 kmol (C₁₅H₃₁COO)₃C₃H₅

1 kmol (C₁₇H₃₃COO)₃C₃H₅

Phương trình hóa học

Theo pt (1) , (2), (3) khối lượng muối thu được là :

Vì hiệu suất là 90% nên khối lượng muối thu được là:

Bài 4 (trang 16 SGK Hóa 12): Nêu những ưu điểm và hạn chế của việc dùng xà phòng so với dùng hóa chất giặt rửa tổng hợp.

Giải:

- Ưu điểm: xà phòng có chứa axit béo vi sinh vật phân hủy do đó không gây ô nhiễm môi trường. Trong khi đó các chất giặt rửa tổng hợp có thể gây ô nhiễm môi trường.

- Nhược điểm: Các muối panmitat hay stearat của các kim loại hóa trị II của xà phòng thường khó tan trong nước, do đó xà phòng không dùng để giặt rửa được trong nước cứng.

Bài 5 (trang 16 SGK Hóa 12): Cần bao nhiêu kg chất béo chứa 89% khối lượng tristearin (còn 11% tạp chất trơ bị loại bỏ trong quá trình nấu xà phòng) để sản xuất được 1 tấn xà phòng 72 (xà phòng chứa 72 % khối lượng natri stearat).

Giải:

Khối lượng của natri stearat là:

m = 1.72/100 (tấn)

n = 0,72 /306 mol.

PTHH (C₁₇H₃₅COO)₃C₃H₅ + 3NaOH → 3C₁₇H₃₅COONa + C₃H₅(OH)₃

n = 0,72 / 3 x 306.

m = (890.0,72)/(3.306) = 0,698 (kg)

Khối lương chất béo là:

m= 0,698.100/89 = 0,784 (kg) 

--------