Đề thi học sinh giỏi Văn – Tiếng Việt 5 (đề số 12)

1. a) Giải thích tục ngữ:
 
Lửa thử vàng, gian nan thử sức
 
b) Tìm 4 câu tục ngữ nói về ý chí, nghị lực.
 
2. a) Phân biệt nghĩa của từ “dành” và “giành” trong các câu sau:
 
- Em ráng giành điểm mười
- Em dành quà cho bạn
 
b) Tìm từ gần nghĩa với mỗi từ nói trên
 
3. Xác định trạng ngữ, định ngữ và bổ ngữ trong mỗi câu sau:
 
a) Trên sân trường, các em bé xinh xắn đang đùa giỡn vui vẻ
b) Mùa xuân, những tán lá xanh thẫm che mát góc sân trường
 
4. Viết lại đoạn văn sau và dùng dấu chấm, dấu phẩy cho đúng chỗ:
 
Sáng sớm trời quang hẳn ra đêm qua, một bàn tay nào đã giội rửa vòm trời sạch bóng màu mây xám đã nhường chỗ cho một màu trắng phớt xanh như màu men sứ
(Bùi Hiển)
 
5.
Con dù lớn vẫn là con của mẹ,
Đi hết đời, lòng mẹ vẫn theo con
(Con cò - Chế Lan Viên)
 
Hai dòng thơ trên đã giúp em cảm nhận được điều gì?
 
6.
Chiều kéo lên một mảng trời màu biển
Mây trắng giăng - bao con sóng vỗ bờ
Diều no gió - Những cánh buồm hiển hiện
Biển trên trời! Em bé bỗng reo to
 
Dựa vào ý đoạn thơ trên, em hãy viết một bài văn ngắn (30-35 dòng) tả cảnh trời chiều.
 

-------------------------------
ĐÁP ÁN

 
1. a) Giải thích tục ngữ:
 
Lửa thử vàng, gian nan thử sức
 
Câu tục ngữ ý nói: Vàng phải thử vào lửa mới biết được vàng tốt hay xấu. Con người trong gian nan vất vả mới biết được nghị lực và tài năng. Gian nan, vất vả là thước đo ý chí, nghị lực của con người
 
b) Tìm 4 câu tục ngữ nói về ý chí, nghị lực:
 
- Kiến tha lâu đầy tổ
- Nước chảy đá mòn
- Có chí thì nên
- Có công mài sắt, có ngày nên kim
 
2. a) Phân biệt nghĩa của từ “dành” và “giành” trong các câu sau:
 
- Em ráng giành điểm mười
Giành: cố để đạt cho được kết quả về mình
 
- Em dành quà cho bạn
Dành: để riêng cho ai đó một vật
 
b) Từ gần nghĩa với mỗi từ trên Giành = giật (hoặc đoạt, chiếm...)
Dành = nhường (hoặc để,...)
 
3. a) Trên sân trường, các em bé xinh xắn đang đùa giỡn vui vẻ
              TN                                     ĐN                               BN
 
b) Mùa xuân, những tán lá xanh thẫm che mát góc sân trường
        TN                                   ĐN                      BN
 
4. Viết lại đoạn văn như sau:
 
Sáng sớm, trời quang hẳn ra. Đêm qua, một bàn tay nào đã giội rửa vòm trời sạch bóng. Màu mây xám đã nhường chỗ cho một màu trắng phớt xanh như màu men sứ.
(Bùi Hiển)
 
5. Hai dòng thơ thể hiện tình cảm của mẹ dành cho con thật thiêng liêng, cao cả và không bao giờ vơi cạn. Dù con đã lớn khôn nhưng mẹ vẫn lo lắng cho con, vẫn muốn theo con để quan tâm, chăm sóc sớm hôm, giúp đỡ con, tiếp thêm sức mạnh cho con vươn lên trong cuộc sống. Trọn cuộc đời, mẹ luôn luôn nghĩ đến con. Hai câu thơ gợi cho ta nghĩ đến sự che chở, hi sinh vì con cái, lòng nhân ái và tình mẫu tử thật cảm động.
 
6. Gợi ý:
 
Bài viết có độ dài khoảng 30 -.35 dòng
 
Viết đúng thể loại văn miêu tả, hiểu bài tả cảnh. Dựa vào nội dung của đoạn thơ đã cho để tìm các ý miêu tả cảnh trời chiều ở vùng ven biển.
 
Cần tả rõ được:
 
- Bầu trời trong như màu nước biển, lớp lớp mây trắng trôi như từng đợt sóng vỗ vào bờ, những cánh diều no gió đang chao lượn trên bầu trời trông như những cánh buồm trên biển, lúc ẩn lúc hiện.
 
- Khung cảnh bầu trời làm ta liên tưởng tới khung cảnh biển cả. Trước mắt ta là một cảnh biển ở trên bầu trời.
 
- Bộc lộ được tình cảm của m ình về cảnh vật; được miêu tả. Diễn đạt rõ ý, mạch lạc, dùng từ, đặt câu đúng, trình bày sạch đẹp.
 
Bài tham khảo
 
Quê hương em biết bao tươi đẹp
Đồng lúa xanh, núi rừng ngàn cây
 
Một trong những cảnh đẹp mà em thích nhất đó chính là cảnh trời chiều trên biển.
 
Khi ánh hoàng hôn sắp sửa buông xuống, những tia nắng còn sót lại chiếu trên mặt biển. Nước long lanh phản chiếu cảnh trời mây. Trời biển một màu. Biển thơ mộng và trong xanh êm ả, có hàng dương reo khúc nhạc chiều, trời như khoác một tấm áo choàng xanh thẳm. Bầu trời như mặt biển mênh mông. Từng mảng mây trắng nhởn nhơ, trôi dạt về một phía trông như những đợt sóng biển vỗ bờ.
 
Giữa không gian thơ mộng ấy hiện ra những; cánh diều lơ lửng. Nào là diều cá mập, diều rồng, diều Cánh bướm..,. Chúng được buộc bằng những sợi dây mỏng manh như những sợi tơ trời. Diều nghiêng mình, chao lượn. Diều sà xuống rồi vụt lên trên bầu trời cao vợi. Diều như cá lượn trên mây, lướt trên sóng, lúc ẩn lúc hiện. Nhìn diều bay mà tưởng chừng như những cánh buồm giăng lưới trên mặt biển. Gió nâng cánh diều lên. Diều như vũ điệu thiên nga chấp chới khi sải cánh, xoay mình trên mật nước long lanh. Diều no gió chẳng khác nào buồm xuôi trên biển cả, lúc ẩn, lúc hiện.
 
Đẹp quá sức tưởng tượng! Trời biển giao hòa. Biển như đang ở trên bầu trời dể cùng trời thêu dệt bức họa thiên nhiên. Phong cảnh đó đẹp có khác gì một bức tranh sơn thủy?
 
Ôi, cảnh trời chiều trên biển có bao điều kỳ diệu. Nó đã đôi lần theo em vào tận giấc mơ.