Đề thi học sinh giỏi Văn – Tiếng Việt 5 (đề số 19)

1. Một cây làm chẳng nên non
Ba cây chụm lại thành hòn núi cao
 
a) Câu tục ngữ trên khuyên chúng ta điều gì?
b) Viết 2 câu tục ngữ hoặc thành ngữ có nội dung khắng định sức mạnh của sự đoàn kết.
 
2. Ghi dấu (X) vào ô trống trước những câu có từ “Nhà” được dùng với nghĩa gốc.
 

 
3. Xác định từ loại của các từ: cuộc vui, nỗi buồn, cuộc liên hoan, cái xấu, cái đẹp, cơn tức giận, sự đau khổ, cơn thịnh nộ, sự im lặng, niềm vui sướng, sự giàu đẹp.
 
4. Dựa vào thành phần cấu tạo để phân loại các câu dưới đây.
 
a) Trên trời, mây trắng trời lững lờ.
b) Trên trời, có đám mây trắng.
c) Vì có nhiều mây trắng trôi lững lờ nên trôi nhất định không mưa.
d) Trời trong xanh, mây trắng lững lờ trôi.
 
5. Xét về mục đích nói thì hai câu thơ sau thuộc kiểu câu gì? Em có cảm nhận như thế nào khi đọc những dòng thơ đó?
 
... Bàn tay ta làm nên tất cả .
Có sức người sỏi đá củng thành cơm .
(Hoàng Trung Thông)
 
6. Vào một đêm trăng đẹp em cùng các bạn vui chơi dưới ánh trăng. Em hãy tả lại cảnh ấy
 

-------------------------------- 
ĐÁP ÁN

 
1. Một cây làm chẳng nên non
Ba cây chụm lại thành hòn núi cao
 
a) Câu tục ngữ trên khuyên ta phải đoàn kết, có đoàn kết thì mới có sức mạnh
 
b) Các câu tục ngữ hoặc thành ngữ khẳng định sức mạnh của sự đoàn kết: .
- Đông tay hơn hay làm.
- Rậm người hơn rậm của.
 
2. Ghi dấu (X) vào ô trống trước những câu có từ “Nhà” được dùng với nghĩa gốc.
 

 
3. Các từ: cuộc vui, nỗi buồn, cuộc liên hoan, cái xấu, cái đẹp, cơn tức giận, sự đau khổ, cơn thịnh nộ, sự im lặng, niềm vui sướng, sự giàu đẹp đều là danh từ.
 
4. Dựa vào thành phần cấu tạo để phân loại câu:
 
a) Trên trời, mây trắng trôi lững lờ (Câu đơn)
b) Trên trời, có đám mây trắng (Câu đặc biệt)
c) Vì có nhiều mây trắng trôi lững lờ nên trời nhất định không mưa (Câu ghép chính phụ)
d) Trời trong xanh, mây trắng lững lờ trôi (Câu ghép đẳng lập)
 
5. Xét về mục đích nói thì các câu thơ trên thuộc kiểu câu kể
 
Tác giả đã ca ngợi bàn tay lao động và sự sáng tạo trong lao động của con người. Sức lao động ấy thật hoành tráng: con người có thể chinh phục được thiên nhiên, có thể làm ra mọi thứ của cải ở trên đời.
 
6. Gợi ý:
- Viết đúng thể loại văn miêu tả (kiểu bài tả cảnh sinh hoạt)
- Nội dung bài viết cần thể hiện:
 
+ Những hoạt động chủ yếu trong cảnh vui chơi của em cùng các bạn dưới đêm trăng (diễn biến cuộc vui chơi, hoạt động của mọi người trong đêm trăng);
+ Cảnh vật dưới trăng (hình ảnh, màu sắc, âm thanh, không khí v.v...) .
- Bộc lộ được cảm xúc của bản thân đôi với cảnh vui chơi và cảnh vật dưới đêm trăng đẹp.
- Diễn đạt rõ ý, dùng từ đúng, viết đúng chính tả và ngữ pháp. Trình bày sạch sẽ.

Bài tham khảo
 
Một buổi tối thứ bảy thú vị! Khi vầng trăng đỏ ối lấp ló sau lũy tre làng. Em cùng các bạn trong xóm tập trung về sân đình đầu làng để vui chơi.
 
Đúng bảy giờ, tiếng chuông chùa cổ ngân vang. Trăng đã lên khỏi ngọn tre để rồi ban phát cho đất trời một ánh sáng huyền dịu, lung linh. Lũ trẻ chúng em đã có mặt tại điểm hẹn. Ai nấy đều say sưa ngắm nhìn cảnh vật. Mọi người vừa trò chuyện vừa ngắm nhìn trời trăng, mây nước. Trời trong vắt, thăm thẳm và không một gợn mây. Sao sáng nhấp nháy trên bầu trời. Trăng như lắc lư dưới mặt nước của hồ sen ở góc sân đình.
 
Ánh trăng rải trên khắp cành cây, kẽ lá. Trăng tràn ngập con đường làng. Mái đình yên lặng, sừng sững dưới ánh trăng.
 
Các trò vui chơi tại sân đình nhanh chóng bắt đầu. Chúng em chơi trò “ví bắt”. Người chạy, người đuổi rình rịch. Tiếng reo hò, gọi nhau í ới. Làn gió nhẹ thổi đến, mọi người đều cảm thấy lâng lâng. Ai nấy đều vươn cao lồng ngực để hít thở bầu không khí trong lành, mát dịu. Rồ ì trò chơi “bịt mắt bắt dê” lại tiếp nối. Tiếng reo hò, cổ vũ vang lên. Những tràng pháo tay giòn giã, kéo dài... Tất cả như một bản hòa âm sôi động. Trăng đã lên cao, cuộc vui vẫn chưa dứt. Chúng em lại tiếp tục trò chơi mới: Trò chơi “trốn tìm”.
 
Những vùng tối của những khóm hoa sực nức hương thơm là nơi giấu mình tuyệt nhất. Tiếng vỗ tay, reo hò ồn ả thật là vui. Khung cảnh náo nhiệt! Ánh sáng của trăng, ánh sáng của đèn điện ở đình chùa đan xen, quyện hòa lẫn nhau càng làm rạng rỡ thêm những khuôn mặt tươi vui của chúng em. Bỗng tiếng chuông chùa lại ngân vang, chúng em nhìn ra đường thì dường như đã thưa người qua lại. Mặt Trăng đã đi về hướng tây, trăng nhỏ lại và treo lơ lửng trên bầu trời xanh thẳm. Sương đêm đã rơi xuống trên đầu ngọn cỏ, nhấp nháy như thủy tinh. Cuộc vui của chúng em dừng lại mặc dù ai nấy đều chưa muốn dứt các trò chơi. Chúng em ra về với niềm hân hoan, phấn chấn.
 
Trăng vẫn sáng và đang khoan thai ngự trên đỉnh núi cao, nguồn sáng dịu ngọt ấy còn vương mãi trong mỗi chúng em. Em cảm thấy mình yêu quê hương và yêu bè bạn hơn bao giờ hết.