Đề thi học sinh giỏi Văn – Tiếng Việt 5 (đề số 5)

1. Tạo 5 từ ghép có nghĩa phân loại, 5 từ ghép có nghĩa tông hợp từ các tiếng sau: học, ăn, nhà, bạn, anh.
 
2. Viết 4 câu tục ngữ hoặc thành ngữ có từ học
 
3. Chỉ ra câu đơn bình thường, câu ghép chính phụ, câu ghép đẳng lập ở các câu sau và xác định các bộ phận chính có trong câu đó:
 
a) Trầu trắng đứng lại, cả đàn đứng theo
b) Bởi tôi ăn uống đều độ và làm việc có chừng mực nên tôi thật chóng lớn
c) Khi trời rét, lúc nắng thiêu, bàn tay mẹ cũng không hề muốn nghỉ
d) Mặt biển lặng yên, không gian vắng vẻ
 
4. Cho đoạn văn sau:
 
Bầu trời Việt Nam luôn một màu tím biếc, những bãi cát vàng nghe tiếng lao xao- ầm ào của biển xanh bát ngát chân trời. Đất này có nhiều dành lam thắng cảnh tuyệt vời. Hàng ngàn hòn đảo ở Vịnh Hạ Long, những Hòn Trống Mái ở Sầm Sơn, Nha Trang, những Tháp Chàm cố kính rêu phong.
 
a) Tìm những danh từ riêng có trong đoạn văn trên,
b) Khi viết những danh từ riêng cần chú ý điều gì?
 
5. Quê hương là chùm khế ngọt
Cho con trèo hái mỗi ngày
Quê hương là đường đi học
Con về rợp bướm vàng bay
(Quê Hương - Đỗ Trung Quân)
 
Đọc đoạn thơ trên, em cám nhận được điều gì về tình cảm của tác giả đối với quê hương?
 
6. Em hãy kể lại một câu chuyện đã đọc (đã nghe), kết hợp tả ngoại hình của các nhân vật trong truyện.
 

 
1. Từ ghép có nghĩa phân loại:
 
Học vẹt, ăn kẹo, nhà sàn, Bạn đường, anh hai.
 
Từ ghép có nghĩa tổng hợp:
Học hành, ăn uống, nhà cửa, bạn bè, anh em
 
2. Các câu tục ngữ, thành ngữ có từ học:
 
- Học thầy không tày học bạn
- Ăn vóc, học hay
- Muốn biết thì hỏi, muốn giỏi thì học
- Đi một ngày đàng, học một sàng khôn
 
3. a) Trâu trắng đứng lại, cả đàn đứng theo (câu ghép đẳng lập)
 
b) Bởi tôi ăn uống đều độ và làm việc có chừng mực nến tôi thật chóng lớn (câu ghép chính phụ)

c) Khi trời rét, lúc nắng thiêu, bàn tay mẹ cũng không hề muốn nghỉ (câu đơn bình thường)
 
d) Mặt biển lặng yên, không gian vắng vẻ (câu ghép đẳng lập)  
 
4. a) Những danh từ riêng cổ trong đoạn văn là: Việt Nam, Vịnh Hạ Long, Hòn Trống Mái, sầm Sơn, Tháp Chàm, Nha Trang.
b) Khi. viết danh từ riêng cần chú ý viết hoa chữ cái đầu mỗi tiếng tạo thành danh từ riêng đó.
 
5. Với âm điệu nhẹ nhàng nhưng gợi cảm, tác giả có những suy nghĩ về quê hương thông qua những cảnh vật gần gũi, cụ thể và sinh động:
 
- Chùm khế ngọt thật bình dị nhưng ngọt ngào, thân thiết, gắn bó với tuổi thơ.
 
-  Đường đi học với rợp bướm vàng bay là những cảnh vật rất thơ mộng, đã từng in đậm dấu chân của tác giả ở tuổi học trò đẹp đẽ, thú vị trên quê hương.
 
- Có thể nói những cảnh vật ở quê hương luôn có sự gắn bó với con người và đã khắc sâu trong kí ức mỗi người.
 
- Nghĩ về quê hương như vậy, chứng tỏ tác giả có những cảm xúc mãnh liệt, tình cảm của tác giả đối với quê hương thật đẹp đẽ và sâu sắc. Tác giả nhìn nhận về quê hương mình, luôn có hương vị ngọt ngào, có hình ảnh đẹp và đáng yêu với những sắc màu vui tươi ấm áp.
 
6. Gợi ý:
 
- Bài viết có độ dài khoảng 40 dòng,
 
- Viết đúng thể loại văn kể chuyện (kiểu bài kể, lại câu chuyện đã học kết hợp tả ngoại hình nhân vật trong truyện)
 
- Nội dung bài cần thể hiện được:
 
+ Nội dung câu chuyện.
 
+ Đặc điểm ngoại hình của nhân vật trong truyện và tính cách của nhân vật đó.
 
- Bài văn có cảm xúc, dùng từ đúng, viết câu-không sai ngữ pháp và chính tả, trình bày sạch sẽ.
 
Bài tham khảo
 
Em đã đọc được rất nhiều truyện cổ tích, truyện thiếu nhi... Một câu chuyện mà em nhớ mãi đó là truyện Nàng Tiên Ốc. Chuyện kể rằng:
 
Ngày xưa, ở một làng nọ, có một bà cụ rất nghèo. Trông bà gầy còm, ốm yếu, nét mặt xanh xao, nhăn nhúm và buồn phiền. Bà sống đơn độc, chẳng có con cháu bên cạnh để chăm sóc sớm hôm. Hằng ngày, bà phải đi mò cua bắt ốc để kiếm lấy đồng xu, bát gạo mà sinh sống.
 
Một hôm ra đồng, bà cụ bắt được một con ốc rất xinh đẹp. Ốc to hơn đầu ngón tay cái bà một chút, vỏ nó màu xanh biêng biếc, lấp lánh dưới ánh nắng mặt trời. Bà mừng lắm, nâng niu ốc trên đôi tay gầy rám nắng. Bà thương ốc quá, không đành lòng bán ốc đi mà đem về nuôi trong chum nước. Ngày qua rồi ngày lại, bà tiếp tục đi mò cua bắt ốc nhưng khi về nhà thì bà quá đổi ngạc nhiên khi thấy vườn nhà sạch sẽ, lợn gà ăn no, vườn rau sạch cỏ và cơm nước đã nấu tinh tươm. Bà băn khoăn không biết ai đã giúp mình.
 
Hôm nọ, bà cụ cũng mang giỏ đi như thường ngày nhưng giữa đường bà lại quay về. Bà rình xem ai đã giúp mình. Bà thấy một cô gái rất xinh đẹp từ trong chum nước bước ra. Cô gái có làn da trắng hồng, mái tóc dài óng ả. Cô mặc chiếc áo màu xanh biếc, óng ánh dưới tia nắng mặt trời. Dáng đi cô uyển chuyển nhưng làm việc nhanh thoăn thoắt. Nào là quét nhà, cho lợn ăn, nhổ cỏ vườn rau rồi nấu cơm canh cho bà lão. Điều kì diệu đã được bà cụ khám phá ra. Bà liền bí mật chạy lại chum nước đập vỡ vỏ ốc rồi ôm chầm lấy cô gái. Cô gái ấy chính là nàng Tiên ốc. Thế rồi, nàng Tiên ốc ở lại với bà lão. Họ sống yêu thương nhau như hai mẹ con.
 
Từ đó, bà cụ nghèo nàn nhưng đôn hậu kia cũng có được hạnh phúc: bà không còn cô đơn nữa.