Đề thi học sinh giỏi Văn – Tiếng Việt 5 (đề số 8)

 
1. Viết 6 câu tục ngữ, thành ngữ hoặc ca dao nói về quan hệ tình cảm giữa những người thân trong gia đình.
 
2. Tìm 2 từ cùng nghĩa và 2 từ trái nghĩa với từ cần cù. Đặt câu với mỗi từ vừa tìm được.
 
3. Hãy phân các từ dưới đây thành 4 nhóm từ cùng nghĩa, gần nghĩa:
 
Dũng cảm, chăm chỉ, giản .dị, gan dạ, non sông, kiên cường, siêng năng, thanh đạm, đất nước, mộc mạc, cần mẫn, Tổ quốc.
 
4. Thay đổi thứ tự một số từ ngữ trong tập hợp từ dưới đây để tạo thành câu:
 
- Bộ cánh rất mỏng của chú chuồn chuồn
- Đôi mắt long lanh như hai hòn bi ve của chú mèo ấy
- Đôi chân đi thật êm của chú mèo
 
5. Trong bài Dừa ơi! của nhà thơ Lê Anh Xuân có đoạn viết:
 
Dừa vẫn đứng hiên ngang cao vút
Lá vẫn xanh rất mực dịu dàng
Rễ dừa bám sâu vào lòng đất
Như dân làng bám chặt quê hương
 
Em hãy cho biết: hình ảnh cây dừa trong đoạn thơ trên nói lên những phẩm chất gì tốt đẹp của người dân miền Nam trong kháng chiến chống Mỹ.
 
6. Em đã đọc truyện Rùa và Thỏ. Em hãy đặt mình trong vai Thỏ để kể lại, cuộc thi giữa Thỏ (em) và Rùa đồng thời nêu cảm nghĩ của Thỏ (em) khi bị thua Rùạ. (Bài viết khoảng 25 dòng).

---------------------------- 
ĐÁP ÁN

 
1. Các câu tục ngữ, thành ngữ hoặc ca dao nói về quan hệ tình cảm giữa những người thân trong gia đình:
 
- Máu chảy ruột mềm

- Chị ngã em nâng

- Môi hở răng lạnh

- Anh em thuận hòa là nhà có phúc

- Anh em như thể tay chân
Rách lành đùm bọc dỡ hay đỡ đần

- Anh em nào phải người xa
Cùng chung bác mẹ, một nhà cùng thân
 
2. Từ cùng nghĩa với từ “cần cù”
- Chăm chỉ
- Siêng năng
 
Từ trái nghĩa với từ “cần cù”:
- Lười biếng
- Biếng nhác
 
Đặt câu:
- Để trở thành con ngoan trò giỏi, em luôn chăm chỉ học tập
- Để bố mẹ đỡ vất vả em phải siêng năng làm các công việc trong gia đình.
- Lười biếng là một tính xấu mà mỗi chúng ta cần tránh
- Vì biếng nhác nên Hùng học tập rất kém
 
3. Bốn nhóm từ cùng nghĩa, gần nghĩa:
 
- Dũng cảm, kiên cường, gan dạ
- Chăm chỉ, siêng năng, cần mẫn
- Giản dị, thanh đạm, mộc mạc
- Non sông, đất nước, Tổ quốc
 
4. Thay đổi thứ tự các từ ngữ, tạo thành các câu sau:
 
- Bộ cánh của chú chuồn chuồn rất mỏng
- Đôi mắt của chú mèo ấy long lanh như hai hòn bi ve
- Đôi chân của chú mèo đi thật êm
 
5. Hình ảnh cây dừa trong đoạn thơ đã nói lên những phẩm chất tốt đẹp của nhân dân miền Nam trong kháng chiến chống Mỹ. Độ là những phẩm chất:
 
- Bất khuất, hiên ngang, tự hào trong chiến đấu. Thể hiện qua hình ảnh: Dừa vẫn đứng hiên ngang cao vút.
 
- Vô cùng trong sáng, thuỷ chung, dịu dàng, đẹp đẽ trong cuộc sống. Thể hiện qua câu thơ: Lá vẫn xanh rất mực dịu dàng.
 
- Kiên cường bám trụ, gắn bó với mảnh đất quê hương miền Nam. Thể hiện qua các hình ảnh: Bám sâu vào lòng đất, bám chặt quê hương.
 
6. Gợi ý
 
- Bài viết có độ dài khoảng 25 dòng viết theo thể loại văn kể chuyện.

- Kể lại đúng nội dung cơ bản của câu chuyện Rùa và Thỏ.

- Nhập vai Thỏ một cách tự nhiên, sinh động để kể lại những hành động của bản thân từ khi mở đầu đến khi kết thúc câu chuyện.

- Thể hiện được sự hối hận trước việc mình bị thua cuộc và rút ra được bài học cho bản thân trong cuộc sống (không kiêu căng, tự phụ, hách dịch, xem thường người khác).

- Dùng từ đúng, đặt câu không sai ngữ pháp và chính tả, diễn đạt rõ ý, trình bày sạch sẽ.
 
Bài tham khảo
 
Một buổi sáng mùa thu mát mẻ, từ phía đằng đông, tuôn ra muôn ngàn ánh hồng rực rỡ, tôi chạy ra bờ sông hít thở không khí ban mai. Bỗng nhìn xuống bãi cát, thấy Rùa đang cố sức tập chạy. Tôi mỉm cười mỉa mai và lên tiếng:

- Rùa đấy ư? Đồ chậm như sên. Mày mà cũng tập chạy à?

- Rùa đỏ bừng cả mặt nhưng cũng giữ được vẻ thản nhiên và đáp rằng:

- Anh đừng giễu tôi! Anh với tôi thử chạy thi xem ai hơn. Tôi vểnh tai lên tự đắc:

- Được, được ! Mày dám chạy thi với ta sao? Ta chấp mày một nửa đường đó!

Rùa không nói gì cả. Biết mình chậm chạp nên nó cố sức chạy thật nhanh. Thấy rùa đang ì ạch chạy, tôi thầm nghĩ: mặc kệ, cứ để nó chạy gần tới đích, ta phóng cũng vừa. Với ý nghĩ điên rồ ấy, tôi nhìn Rùa mỉm cười đắc chí. Thế rồi, tôi thảnh thơi ngắm nghía trời mây, thưởng thức cỏ non, hái hoa, đuổi bướm. Sau đó tôi nằm dưới góc cây đánh một giấc ngon lành. Tôi mơ thấy mình đã tới đích trước Rùa,- được nhiều người tặng hoa và thán phục. Lúc đó, tôi thấy mình thật oai phong và hãnh diện. Chợt tôi tỉnh giấc, nghĩ đến cuộc thi, ngẩng đầu lên thì thấy Rùa chạy gần tới đích. Tôi cắm cổ chạy nhưng không kịp nữa rồi. Rùa đã tới đích trước. Lúc này, tôi cảm thấy hổ thẹn vô cùng.
 
Qua câu chuyện trên, tôi thật hối hận với cái tính tự kiêu, tự đắc và hợm hĩnh của mình. Tôi nghĩ, nếu mình không ỷ lại, xem thường người khác thì đâu đến nỗi có kết cục như thế. Các bạn ơi ! Đừng có chủ quan, ỷ lại và kiêu căng như tôi đấy nhé.