Sách Giải

https://sachgiai.com

Giải Công dân 8 sách Kết nối tri thức, bài 4: Bảo vệ lẽ phải

Giải Công dân 8 sách Kết nối tri thức, bài 4: Bảo vệ lẽ phải - Trang 20, 21, 22, 23, 24.

* Mở đầu:

Xã hội được thiết lập bởi những mối quan hệ đa dạng, phong phú giữa các cá nhân. Để duy trì trật tự chung, mỗi cộng đồng trong xã hội đều có những quy tắc, chuẩn mực giúp con người điều chỉnh.....
Em hãy đọc câu ca dao dưới đây và trả lời câu hỏi:

"Dù cho đất đổi trời thay
Trăm năm vẫn giữ lòng ngay với đời"
                                                               (Ca dao)
Ý nghĩa của câu ca dao trên là gì?
Hãy nêu một số câu ca dao, tục ngữ khác về bảo vệ lẽ phải.
Trả lời:
Ý nghĩa của Hai câu thơ: “Dù cho đất đổi trời thay/ Trăm năm vẫn giữ lòng ngay với đời” muốn khuyên con người: luôn sống ngay thẳng, trung thực, tôn trọng và bảo vệ sự thật.
Một số câu ca dao, tục ngữ khác về bảo vệ lẽ phải:
+ Phải trái phân minh, nghĩa tình trọn vẹn.
+ Người gian thì sợ người ngay/ Người ngay chẳng sợ đường cày cong queo.
+ Ăn ngay nói thật, mọi tật mọi lành.
+ Cây ngay không sợ chết đứng.
+ Của ngang chẳng góp, lời tà chẳng thưa.
+ Một câu nói ngay bằng ăn chay cả tháng.
+ Những người tính nết thật thà/ Đi đâu cũng được người ta tin dùng.
+ Của phi nghĩa có giàu đâu/ Ở cho ngay thật giàu sang mới bền.
 

1. Sự cần thiết phải bảo vệ lẽ phải

SỰ TRUNG THỰC HAY TÌNH BẠN
Một lần, chánh án Pe- rin Lao - ri chủ trì phiên tòa tại Mi-xi-xi-pi - nơi ông sinh sống thuở ấu thơ. Ông đã kết tội và tuyên án phạt tiền con trai của một góa phụ - người bạn rất thân thiết thời tiểu học của ông.
Khi phiên tòa kết thúc, ông nhận được lá thư từ người mẹ. Bà van xin ông hãy vì tình thân thời thơ ấu giữa họ mà tha thứ cho con trai bà..................
a. Chánh án Pe- rin Lao - ri đã làm gì khi nhận được lá thư của người bạn thời thơ ấu? Việc làm đó của ông có ý nghĩa gì?
b. Theo em, thế nào là bảo vệ lẽ phải?
c. Nêu lí do cho sự cần thiết phải bảo vệ lẽ phải.
Trả lời:
a. Khi nhận được bức thư của người bạn cũ, Chánh án Pe-rin Lao-ri đã:
+ Suy nghĩ rất lâu, lưỡng lự giữa sự trung thực và tình cảm bạn bè. Nhưng cuối cùng chánh án đã quyết định bảo vệ sự thật, ông vẫn kí vào tờ giấy buộc thi hành án đối với con trai của người bạn cũ.
+ Để giúp đỡ người bạn vượt qua khó khăn, ông gửi cho người bạn một khoản tiền đủ để người bạn có thể nộp phạt và thanh toán án phí.

- Việc làm đó của chánh án Pe-rin Lao-ri đã thể hiện:
+ Ông là người rất trung thực, biết tôn trọng và bảo vệ lẽ phải, không để tình cảm cá nhân làm ảnh hưởng đến việc thực thi công lý;
+ Đồng thời, chánh án Pe-rin Lao-ri cũng là một người có tấm lòng nhân hậu, biết quan tâm, chia sẻ với khó khăn, hoạn nạn của người khác.

b. Theo em, bảo vệ lẽ phải là:
Là công nhận, ủng hộ, tuân theo và bảo vệ những điều đúng đắn; biết điều chỉnh suy nghĩ, hành vi của mình theo lẽ phải; không chấp nhận và không làm những việc sai trái.

c. Chúng ta cần phải tôn trọng và bảo vệ lẽ phải, vì:
+ Việc bảo vệ lẽ phải giúp mỗi người có cách ứng xử phù hợp; góp phần đẩy lùi cái sai, cái xấu, để làm lành mạnh mối quan hệ xã hội, thúc đẩy xã hội ổn định, phát triển;
+ Mặt khác, việc bảo vệ lẽ phải cũng củng cố niềm tin của con người vào cộng đồng, pháp luật và lương tri.
 

2. Những việc cần làm để bảo vệ lẽ phải

a) Hãy chỉ ra những lời nói, việc làm thể hiện bảo vệ lẽ phải trong những bức tranh trên.
giai cong dan 8 sach ket noi bai 4
giai cong dan 8 sach ket noi bai 4 1
Trả lời:
Những lời nói và việc làm thể hiện bảo vệ lẽ phải
- Trong bức ảnh 1: Hai bạn học sinh nữ đã kiên quyết minh oan cho bạn Yến.
- Trong bức ảnh 2: Bạn học sinh nam đã đến trụ sở công an để: trình báo, tố cáo, cung cấp bằng chứng về sự việc một chiếc xe gây tai nạn rồi bỏ chạy.
- Trong bức ảnh 3: Khi con trai phạm sai lầm và phải chấp nhận hình phạt của pháp luật, người đàn ông đã kiên quyết để con trai thi hành án, không sử dụng tiền bạc hay các mối quan hệ để “lo lót”, “chạy án” cho con.

b) Theo em, học sinh cần làm gì để bảo vệ lẽ phải?
Trả lời:
Theo em, học sinh cần để bảo vệ lẽ phải cần: thực hiện được việc bảo vệ lẽ phải bằng lời nói và hành động cụ thể, phù hợp với lứa tuổi; khích lệ, động viên bạn bè có thái độ, hành vi bảo vệ lẽ phải, phê phán thái độ, hành ci không bảo vệ lẽ phải.
 

* Luyện tập

Câu 1 - Trang 23: Em đồng tình hay không đồng tình với ý kiến nào dưới đây? Vì sao?
a) Để bảo vệ lẽ phải cần tôn trọng sự thật.
b) Cần kiên quyết bảo vệ những gì phù hợp với lợi ích của cộng đồng.
c) Người bảo vệ lẽ phải luôn phải chịu thiệt thòi.
d) Mỗi người tự bảo vệ lợi ích của mình chính là góp phần vào việc bảo vệ lợi ích của cộng đồng.
e) Trước việc làm sai trái, nếu mình không liên quan thì không cần lên tiếng.

Trả lời:
- Ý kiến a) Đồng tình. Vì: bảo vệ lẽ phải là công nhận, ủng hộ, tuân theo và bảo vệ những điều đúng đắn; biết điều chỉnh suy nghĩ, hành vi của mình theo lẽ phải; không chấp nhận và không làm những việc sai trái.
- Ý kiến b) Đồng tình. Vì: lẽ phải là những điều đúng đắn, phù hợp với đạo lí và lợi ích chung của xã hội; do đó, chúng ta cần kiên quyết tôn trọng và bảo vệ lẽ phải.
- Ý kiến c) Không đồng tình. Vì: người biết tôn trọng và bảo vệ lẽ phải sẽ luôn được mọi người yêu quý và kính trọng.
- Ý kiến d) Đồng tình. Vì: mỗi cá nhân là một tế bào của xã hội; khi có ý thức bảo vệ lợi ích của mình, chính là chúng ta đang góp phần bảo vệ lợi ích của cộng đồng. Tuy nhiên, chúng ta cũng cần phân biệt rõ giữa lợi ích chính đáng và vấn đề tư lợi cá nhân.
- Ý kiến e) Không đồng tình. Vì: trước việc làm sai trái, dù không liên quan đến bản thân, nhưng chúng ta vẫn cần lên tiếng để tố cáo cái sai, bảo vệ lẽ phải; im lặng đồng nghĩa với việc chúng ta đã tiếp tay cho cái ác, cái xấu.

Câu 2 - Trang 23: Ai biết bảo vệ lẽ phải, ai chưa biết bảo vệ lẽ phải trong những trường hợp dưới đây? Vì sao?
a) Thấy bất kể việc gì có lợi cho mình, anh H cũng phải làm cho bằng được.
b) Trong các cuộc tranh luận, chị M kiên quyết bảo vệ đến cùng ý kiến của mình dù ý kiến đó là đúng hay sai.
c) Trong lớp, bạn B thường lớn tiếng phê bình khuyết điểm của bạn khác nhưng lại che giấu khuyết điểm của mình.
d) Anh S cùng các bạn thu thập chứng cứ và tố cáo một việc làm sai trái.

Trả lời:
- Nhân vật biết bảo vệ lẽ phải là anh S và nhóm bạn (trường hợp d). Vì: khi phát hiện thấy hành vi sai trái, vi phạm quy định của pháp luật, anh S và nhóm bạn đã dũng cảm đấu tranh, thu thập bằng chứng để tố cáo hành vi đó.
- Những nhân vật chưa biết bảo vệ lẽ phải:
+ Anh H (trường hợp a). Vì: anh H chỉ thực hiện hành vi khi thấy việc làm nào có lợi cho bản thân, không có lợi cho bản thân, anh H không làm.
+ Chị M (trường hợp b). Vì: chị M không chịu lắng nghe, tiếp thu sự góp ý, nhắc nhở của người khác mà kiên quyết bảo vệ ý kiến cá nhân.
+ Bạn B (trường hợp c). Vì: bạn B chỉ nhìn thấy và chỉ trích lỗi sai của người khác nhưng lại cố tình che dấu lỗi sai, khuyết điểm của bản thân.

Câu 3 - Trang 24: Em hãy cùng các bạn trong nhóm sắm vai các nhân vật trong câu chuyện dưới đây và trả lời câu hỏi:
NHƯNG NÓ PHẢI BẰNG HAI MÀY
Làng kia có một tên lí trưởng nổi tiếng xử kiện giỏi. Một hôm, Cải với Ngô đánh nhau, rồi mang nhau ra làng kiện. Cải sợ kém thế, lót trước cho thầy lí năm đồng. Ngô giàu hơn, biện lễ những mười đồng. Khi xử kiện, thầy lí nói: “Thằng Cải đánh thẳng Ngô đau hơn, phạt một chục roi".
Cải vội xòe năm ngón tay, ngẩng mặt nhìn thấy lí khẽ bẩm: "Xin xét lại, lẽ phải về con mà!". Thầy lí cũng xòe năm ngón tay trái úp lên năm ngón tay phải, nói: "Ta biết mày phải... nhưng nó lại phải... bằng hai mày!”.

Câu hỏi:
- Em có nhận xét gì về việc làm của các nhân vật trong truyện?
- Nếu là nhân vật Ngô hoặc Cải, em sẽ làm gì? Vì sao?
- Nếu là người xử kiện, em sẽ làm gì? Vì sao?

Trả lời:
- Em có nhận xét về việc làm của các nhân vật trong truyện: hai nhân vật đều không thực hiện được điều bảo vệ lẽ phải, không ứng xử phù hợp, không đẩy lùi cái sai, cái xấu,
- Nếu là nhân vật Ngô hoặc Cải, em sẽ cãi lí để chứng minh bản thân mình đúng và đưa ra những bằng chứng để chứng minh bản thân mình đúng và bảo vệ lí lẽ của bản thân. Vì em muốn bảo vệ lẽ phải và những điều đúng đắn, có cách ứng xử phù hợp và đẩy lùi cái sai cái xấu.
- Nếu là người xử kiện, em sẽ bảo vệ lẽ phải là giúp mỗi người có cách ứng xử phù hợp, góp phần đẩy lùi cái sai, cái xấu, để làm lành mạnh mối quan hệ xã hội, thúc đẩy xã hội ổn định, phát triển, củng cố niềm tin của con người vào cộng đồng, pháp luật và lương tri.

Câu 4 - Trang 24: Em sẽ xử lí như thế nào nếu ở trong các tình huống dưới đây?
a) Khi tranh luận với các bạn, em biết chắc chắn rằng ý kiến của mình là đúng nhưng đa số các bạn khác lại khẳng định là sai.
b) Em nghe thấy một bạn nói xấu bạn khác, trong khi em biết sự thật không phải như vậy.
c) Khi thấy người đàn ông có hành động sàm sỡ với một bé gái, em định lên tiếng thì bị ông ta đe doạ.
d) Bạn thân của em mắc khuyết điểm, bạn muốn em không nói với ai.

Trả lời:
- Xử lí tình huống a) Nếu ở trong tình huống này, em sẽ:
+ Dùng các lập luận, bằng chứng xác đáng, khoa học để bảo vệ ý kiến của bản thân. Đồng thời, phân tích, chỉ ra những điểm chưa hợp lí trong lập luận của các bạn (lưu ý: thái độ và lời nói cần ôn hòa; tránh dùng những lời nói và thái độ tiêu cực, mang tính thách thức, khích bác, mỉa mai…).
+ Sau khi phân tích, nếu nhóm bạn vẫn chưa thống nhất được quan điểm, em sẽ nhờ thầy cô giáo xem xét, phân xử.

- Xử lí tình huống b) Nếu ở trong tình huống này, em sẽ:
+ Lên tiếng, nói rõ sự thật để minh oan cho bạn bị nói xấu.
+ Khuyên bạn (có hành vi nói xấu) không nên lan truyền những thông tin sai sự thật về người khác.

- Xử lí tình huống c) Nếu ở trong tình huống này, em sẽ:
+ Yêu cầu người đàn ông chấm dứt hành vi sàm sỡ với bé gái.
+ Nói to hoặc hô to để gây sự chú ý và nhờ mọi người xung quanh giúp đỡ.
+ Tố cáo hành vi sai trái của người đàn ông với lực lượng công an.

- Xử lí tình huống d) Nếu ở trong tình huống này, em sẽ:
+ Không phê bình, nhắc đến lỗi sai của bạn trước mặt mọi người.
+ Tế nhị góp ý, nhắc nhở bạn. Chỉ ra cho bạn thấy khuyết điểm và khuyên bạn nên sửa chữa, khắc phục khuyết điểm ấy.
+ Nếu sau một thời gian, bạn vẫn không thay đổi, tiếp tục phạm sai lầm, em nên tâm sự, trao đổi với bố mẹ của bạn để bố mẹ bạn nắm được tình hình và kịp thời khuyên bảo bạn.

Câu 5 - Trang 24: Em sẽ khuyên bạn điều gì trong những tình huống sau?
a) Người thân trong gia đình bạn em làm điều trái pháp luật.
b) Bạn em viết lên mạng xã hội một điều không đúng sự thật.
c) Bạn em mắc lỗi nhưng lại đổ lỗi cho một bạn khác trong lớp.

Trả lời:
a. Em sẽ khuyên mọi người tự giác trình báo lên cơ quan chức năng và không tiếp tục làm điều trái pháp luật nữa.
b. Em sẽ bảo bạn xóa thông tin sai sự thật đi không sẽ báo lên thầy cô hoặc cơ quan chức năng vì không muốn đưa ra những điều lí lẽ đúng đắn thay vì những điều sai trái.
c. Em sẽ tố cáo hành vi của bạn mình vì khi làm sai thì phải nhận lỗi chứ không phải đổ lỗi cho người khác.
 

* Vận dụng

Câu 1 - Trang 24: “Trong thế giới này, chúng ta không chỉ xót xa vì những hành động và lời nói của người xấu mà còn cả vì sự im lặng đáng sợ của người tốt" (Martin Luther King).
Hãy viết một đoạn văn bình luận về ý kiến trên.

Đoạn văn tham khảo:
Trong một bài phát biểu của Martin Luther King - nhà nhân quyền học người Mĩ gốc Phi, người nhận giải Nobel về hòa bình, ông có nói “Trong thế giới này, chúng ta xót xa không chỉ vì lời nói và hành động của những kẻ xấu, mà còn là vì sự im lặng đáng sợ của những người tốt”. Một quan điểm, nhận định nếu chỉ nghe ban đầu sẽ thấy sao thật xót xa và cay đắng nhưng đó chẳng phải hiện thực, chẳng phải xã hội mà ta vẫn đang sống hay sao? Vậy nên hiểu về phát biểu ấy như thế nào?

Trước hết, “kẻ xấu” mà nhà nhân quyền muốn nói đến là những người như thế nào? Đó là những con người có tâm địa xấu xa, gây ảnh hưởng đến mọi người và môi trường xung quanh, đến cộng đồng. Vì thế “lời nói và hành động” của kẻ xấu chính là những lời dối trá, giễu cợt, gièm pha, khích bác…là những hành động côn đồ, lưu manh, làm tổn hại đến tinh thần và cả thể chất của người khác, đến lợi ích chung của cộng đồng. Vậy còn “người tốt” thì sao? Đó là những người có lối sống đúng đắn, tâm hồn nhân hậu, trong sáng, hiểu biết đúng sai, phải trái ở đời. Nhưng “im lặng” ở đây lại là sự không hành động, không phản ứng, thờ ơ hoặc hèn nhát, quay lưng với mọi chuyện diễn ra xung quanh. “Sự im lặng của người tốt” chính là thái độ thờ ơ, bàng quan, thiếu trách nhiệm với cộng đồng của những người vốn có bản tính tốt đẹp. Như vậy, câu nói đã đưa đến một nhận định: Bày tỏ thái độ phê phán đối với những người có tâm địa độc ác, chuyên dùng lời nói hoặc hành động làm tổn hại đến người khác và cả những người vốn có bản tính tốt đẹp nhưng thờ ơ, vô cảm, thiếu trách nhiệm với cộng đồng.

Tại sao chúng ta lại xót xa vì lời nói và hành động của những kẻ xấu? Vì những điều đó trực tiếp làm tổn hại đến mọi người, đến lợi ích của cả cộng đồng, khiến chúng ta cảm thấy đau đớn, bất bình. Vậy còn sự im lặng đáng sợ của những người tốt thì sao? Đó chẳng phải là sự ngầm thỏa hiệp, mặc kệ cho cái xấu cái ác lộng hành, là cách tiếp tay cho “hành động và lời nói của kẻ xấu” vẫy vùng, “thoải mái được thể hiện”, là cách gián tiếp gây hại cho cộng đồng, cho những người xung quanh khi họ chẳng thể lên tiếng, không quyết liệt hành động. Chúng ta có thể thấy những xót xa mà những lời nói và hành động của những kẻ xấu đã gây ra cho cộng đồng. Biết bao những vụ án, những tội ác khủng khiếp xảy ra hàng ngày trên các phương tiện thông tin đại chúng. Rồi những vụ tham ô, tham nhũng của những vị quan chức khiến tổn hại, thất thoát đến trăm nghìn tỷ đồng - số tiền mà có thể giúp đỡ cho biết bao người nông dân đang còn nghèo khó. Nhưng đáng sợ không kém còn là chính sự tiếp tay, thỏa hiệp của những người tốt bởi sự im lặng hèn nhát. Chứng kiến tội ác nhưng không một ai dám lên tiếng hay hành động. Không thể phủ nhận rằng, trên thực tế, đã có rất nhiều người dám đứng lên, dám bảo vệ lẽ phải nhưng trong số đó có rất nhiều người đã phải lãnh nhận những hậu quả đáng tiếc và đáng buồn, tuy nhiên hãy tin tưởng đó chỉ là cá biệt và tạm thời, kết cục cuối cùng sẽ giúp mang lại sự công bằng, tốt đẹp cho xã hội.

Là một người trẻ, là thế hệ tương lai của đất nước hãy tự thay đổi ngay từ chính mình. Đừng bao giờ trở thành chủ nhân của những lời nói và hành động xấu, hãy biết dũng cảm đứng lên đấu tranh với cái xấu, cái ác, tuyên truyền, cổ động những người xung quanh mình để tạo nên một cộng đồng tốt đẹp và dũng cảm. Hãy biến câu nói “Trong thế giới này, chúng ta xót xa không chỉ vì lời nói và hành động của những kẻ xấu, mà còn là vì sự im lặng đáng sợ của những người tốt” trở thành một quá khứ mãi được lãng quên, hãy để tương lai trở thành tốt đẹp với những người nhân hậu, một xã hội đầy yêu thương.

Câu 2 - Trang 24: Hãy thiết kế một thông điệp về bảo vệ lẽ phải.
Trả lời:
Thông điệp “Không di sản nào quý giá bằng lòng trung thực”
 

Tác giả: Sách Giải

Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây