Giải Công dân 8 sách Kết nối tri thức, bài 8: Lập kế hoạch chi tiêu

Giả sử em được mẹ đưa cho 150.000 đồng để mua thức ăn cho cả nhà trong một ngày. Em hãy nêu phương án thực hiện nhiệm vụ này và giải thích vì sao em chọn như vậy.
Trả lời:
- Với nhiệm vụ mẹ giao, em sẽ thực hiện theo phương án sau:
+ Xác định số bữa ăn cần nấu (1 bữa trưa/ tối? hay cả 2 bữa trưa và tối?)
+ Xác định số lượng thành viên tham dự bữa ăn.
+ Tham khảo giá cả một số loại thực phẩm (thịt, cá, rau xanh,…)
+ Lên thực đơn cho bữa ăn và cân nhắc số lượng thực phẩm sẽ mua.
- Giải thích: cần phải tính toán và cân đối chi tiêu sao cho lượng thức ăn mua vừa đủ với số tiền mà mẹ đã đưa.
 

Lên lớp 8, bạn Phương được mẹ giao nhiệm vụ đi chợ, mua sắm các vật dụng cần thiết cho gia đình. Mẹ đưa một tài khoản tiền để chi tiêu trong một tuần và hướng dẫn bạn lên kế hoạch cụ thể mỗi khi mua sắm..... 
a. Việc bạn Phương chi tiêu tùy tiện đã dẫn đến khó khăn gì trong cuộc sống gia đình? Nếu mẹ không đủ tiền để đưa thêm thì điều fif sẽ xảy ra?
b. Em hãy dự liêuj những khó khăn có thể xảy ra nếu Phương tiếp tục chi tiêu tùy tiện như vậy.
c. Em hãy nêu lí do cần lập kế hoạch chi tiêu.
Trả lời:
a. Việc làm của Phương đã dẫn tới chi tiêu thậm hụt, hoang phí, gia đình khó khăn về mặt kinh tế trong cuộc sống gia đình.
Nếu mẹ không có đủ tiền đưa thêm thì sinh hoạt gia đình thì sẽ khó khăn và rơi và thiếu thốn, khó khăn.

b. Những khó khăn có thể xảy ra nếu Phương tiếp tục chi tiêu tùy tiện:
- Mất cân bằng tài chính
- Thậm thút vào những khoản chi tiêu cần thiết.
- Cuộc sống không ổn định.

c. Cần phải lập kế hoạch chi tiêu, vì: lập kế hoạch chi tiêu giúp chúng ta:
+ Cân bằng được tài chính; tránh những khoản chi không cần thiết; thực hiện được tiết kiệm.
+ Tạo dựng cuộc sống ổn định, ấm no.
 

a) Em hãy nêu các bước và những điều cần chú ý khi lập kế hoạch chi tiêu.
b) Hãy lập một kế hoạch chi tiêu cho bản thân và chia sẻ cách lập kế hoạch đó.
Trả lời:
- Các bước lập kế hoạch chi tiêu:
+ Bước 1: Xác định mục tiêu và thời hạn thực hiện dựa trên nguồn lực hiện có.
+ Bước 2: Xác định các khoản cần chi.
+ Bước 3: Thiết lập quy tắc thu, chi.
+ Bước 4: Thực hiện kế hoạch chi tiêu.
+ Bước 5: Kiểm tra và điều chỉnh kế hoạch chi tiêu.

- Những lưu ý khi lập kế hoạch chi tiêu:
+ Chi tiêu phải có mục đích cụ thể, rõ ràng.
+ Lập kế hoạch chi tiêu cần bám sát thực tế, dựa trên nguồn lực hiện có của bản thân.
+ Cần thiết lập những nguyên tắc chi - tiêu đúng đắn, khoa học và phù hợp.
+ Cần hình thành và rèn luyện những thói quen chi tiêu hợp lí.
+ Thái độ quyết tâm, nghiêm túc khi thực hiện kế hoạch.

b. Tham khảo kế hoạch chi tiêu sau đây:
Mục tiêu: Chi tiêu hợp lí trong một tháng. Mỗi tháng tiết kiệm được 50.000 đồng.
Các bước lập kế hoạch:
- Bước 1: Xác định mục tiêu và thời hạn thực hiện dựa trên nguồn lực hiện có
+ Mục tiêu: chi tiêu hợp lí trong một tháng. Mỗi tháng tiết kiệm được 50.000 đồng.
+ Thời gian thực hiện: 1 tháng
+ Nguồn lực hiện có: tiền bố mẹ cho để ăn sáng và tiêu vặt hàng tháng (500.000 đồng); tiền thu được từ việc thu gom, bán phế liệu (50.000 đồng)

Bước 2: Xác định các khoản cần chi
+ Khoản chi cố định: ăn sáng, mua nước uống, mua vở, bút,...
+ Khoản chi cần thiết nhưng có thể linh hoạt: mua truyện, sách tham khảo…
+ Khoản chi phát sinh: quà mừng sinh nhật, liên hoan bạn bè,....
+ Tiết kiệm dự phòng....

Bước 3: Thiết lập quy tắc thu, chi
+ Chi tiêu thiết yếu: 65% (khoảng 357.500 đồng)
+ Chi cần thiết nhưng có thể linh hoạt: 15% (khoảng 82.500 đồng).
+ Chi phí phát sinh: 10% (khoảng 55.000 đồng)
+ Tiết kiệm dự phòng: 10% (khoảng 55.000 đồng)

- Bước 4: Thực hiện kế hoạch chi tiêu

- Bước 5: Kiểm tra và điều chỉnh kế hoạch chi tiêu
 

Câu 1 - Trang 50: Em tán thành hay không tán thành với những ý kiến dưới đây? Vì sao?
a) Lập kế hoạch chi tiêu chủ yếu để thực hiện mục tiêu tiết kiệm.
b) Đảm bảo các khoản chi thiết yếu là nội dung quan trọng trong kế hoạch chi tiêu.
c) Chỉ những người có thói quen chi tiêu tùy tiện mới cần lập kế hoạch chi tiêu.
Trả lời:
- Ý kiến a) Không đồng tình. Vì: mục đích của việc lập kế hoạch chi tiêu là để: cân bằng tài chính, tránh những khoản chi không cần thiết và tiết kiệm nhằm dự phòng cho những rủi ro, bất trắc.
- Ý kiến b) Đồng tình. Vì: kế hoạch chi tiêu phải tuân thủ quy tắc cân đối thu - chi, các định mức chi tiêu không được vượt số tiền đang có. Mục tiêu tiết kiệm đòi hỏi phải thực hiện quy tắc: tiết kiệm chủ yếu dựa trên tiết giảm những khoản chi không thiết yếu; không cắt giảm các khoản cho thiết yếu.
- Ý kiến c) Không đồng tình. Vì: mỗi cá nhân đều cần rèn luyện kĩ năng quản lí chi tiêu và lập kế hoạch chi tiêu.

Câu 2 - Trang 51: Thói quen chi tiêu dưới đây hợp lí hay chưa hợp lí? Vì sao?
a) Xác định thứ tự ưu tiên những thứ cần mua.
b) Xác định giá tiền những thứ cần mua.
c) Liệt kê những thứ cần mua trước khi đi mua sắm.
d) Khảo giá những loại đồ muốn mua ở vài nơi để lựa chọn nơi nào có đồ cùng chất lượng nhưng giá rẻ hơn thì mua.
e) Chỉ chi tiêu cho những việc thực sự cần thiết.
g) Chỉ chọn những đồ đắt tiền để mua.
h) Chỉ chọn mua những đồ có giá rẻ nhất.
Trả lời:

a) Xác định thứ tự ưu tiên những thứ cần mua.	Hợp lí	- Vì: + Mua đúng những mặt hàng thiết yếu; đáp ứng được đúng nhu cầu của bản thân + Tránh mua những hàng hóa không cần thiết, không phù hợp.
b) Xác định giá tiền những thứ cần mua.	Hợp lí	- Vì: + Chi tiêu phù hợp với mức tiền hiện có. + Tránh rơi vào tình trạng chi tiêu vượt kế hoạch, nợ nần.
c) Liệt kê những thứ cần mua trước khi đi mua sắm.	Hợp lí	- Vì mua đúng mặt hàng cần thiết; tránh lãng phí.
d) Khảo giá những loại đồ muốn mua ở vài nơi để lựa chọn nơi nào có đồ cùng chất lượng nhưng giá rẻ hơn thì mua.	Hợp lí	- Vì mua được những mặt hàng có chất lượng và giá cả phù hợp, từ đó có thể tiết kiệm thêm một khoản tiền.
e) Chỉ chi tiêu cho những việc thực sự cần thiết.	Hợp lí	- Giúpmình cân đối tài chính, tiết kiệm chi tiêu.
g) Chỉ chọn những đồ đắt tiền để mua.	Không hợp lí	- Mua những đồ đắt tiền, không phù hợp với khả năng chi trả dễ khiến chúng ta lâm vào tình trạng nợ nần.
h) Chỉ chọn mua những đồ có giá rẻ nhất.	Không hợp lí	- Những đồ có giá trị rẻ nhất thường đi kèm với chất lượng thấp, ảnh hưởng nhiều đến sức khỏe của các cá nhân.

Câu 3 - Trang 51: Em hãy đọc các trường hợp và thực hiện yêu cầu:
a) Trong dịp Tết, bạn H nhận được 1.000.000 đồng tiền mừng tuổi. Bạn lên kế hoạch chi tiêu từ khoản tiền này như: mua quà biếu bà nội, mua bộ sách học tiếng Anh, mua một chiếc áo bạn rất thích, trích một phần cho quỹ từ thiện,...
Chiều nay, đang ở khu vui chơi với ba người bạn thân, biết H có tiền, các bạn muốn H dùng 400.000 đồng mua vé cho cả nhóm tham gia nhiều trò chơi rất hấp dẫn.
Theo em, bạn H nên quyết định như thế nào? Vì sao?
b) Thấy một chiếc áo len giá 150.000 đồng bày bán ở cửa hàng, em rất muốn mua nhưng trong ví chỉ có số tiền mẹ vừa cho để chi tiêu trong tháng tới là 200.000 đồng.
Hãy nêu phương án lựa chọn của em và giải thích vì sao?
Trả lời:
a. Nếu em là H em sẽ nói với các bạn số tiền đó mình đã lên kế hoạch chi tiêu những khoản cần thiết cho học tập và gia đình nên không thể dành số tiền đó để mua vé chơi cho các bạn.
b. Em lên kế hoạch tiết kiệm mỗi tháng dành ra 50.000 đồng, đồng thời chi ra những khoản cho gia đình phù hợp và gạch ra những số tiền cần thiết cho gia đình không hoang phí.

Câu 4 - Trang 51: Thực hành lập kế hoạch chi tiêu:
a) Em hãy cùng người thân lập kế hoạch chi tiêu của gia đình trong một tháng và nhận xét việc thực hiện chi tiêu của gia đình mình.
b) Tiết kiệm được 300.000 đồng, bạn M muốn tạo bất ngờ trong ngày sinh nhật mẹ sắp tới. Em hãy giúp bạn M lập kế hoạch chi tiêu để tổ chức buổi sinh nhật thật ý nghĩa.
Trả lời:
a.
- Tiền lương của bố    10.000.000
- Tiền lương của mẹ    7.000.000
Tổng thu nhập của gia đình    17. 000.000
- Các khoản cần chi:
- Chi phí mua thức ăn: 6.000.000
- Chi phí điện, nước, internet,…    1.000.000
- Tiền học của 2 con (trường công): 4.000.000
- Tiền xăng xe, thẻ điện thoại    1.200.000
- Mua các vật dụng thiết yếu (gas; dầu ăn; gia vị; dầu gội, sữa tắm,…)    1.000.000
- Chi phí phát sinh (hiếu, hỉ, quà biếu…)    1.500.000
Tổng số tiền cần chi trong 1 tháng: 14.700.000
Tiết kiệm hàng tháng để dự phòng rủi ro:    2.300.000

b.
Số tiền hiện có: 300.000
Các khoản cần chi: 
- Bánh kem: 130.000 đ
- Giấy màu, đồ trang trí để làm thiệp sinh nhật    50.000
- Hoa quả: 100.000
- Tổng số tiền cần chi:   280.000
Tiết kiệm : 20.000

Câu 5 - Trang 51: Em hãy kể những thói quen chi tiêu của mình và cho biết thói quen chi tiêu nào chưa hợp lí. Giải thích vì sao.
Trả lời:
- Những thói quen chi tiêu của em:
+ Liệt kê những thứ cần mua trước khi đi mua sắm.
+ Xác định thứ tự ưu tiên những thứ cần mua.
+ Chỉ mua những thứ trong khả năng chi trả của bản thân.
+ Khảo giá những loại đồ muốn mua ở vài nơi để lựa chọn nơi nào có đồ cùng chất lượng nhưng giá rẻ hơn thì mua.
- Nhận xét: đây đều là những thói quen chi tiêu hợp lí. Vì: những thói quen này giúp em: cân đối tài chính; tránh mua những thứ không cần thiết, vượt quá khả năng chi trả.
 

* Vận dụng

Câu 1 - Trang 51: Em hãy lập và thực hiện kế hoạch để khắc phục thói quen chi tiêu chưa hợp lí.
Trả lời:
Bước 1: Không vạch ra những khoản cần chi 
Bước 2: Thích gì mua lấy dù đắt hay rẻ
Bước 3: Không thiết lặp những quy tắc cần thiết cho khoản thu chi tránh lãng  phí không cần thiết
Bước 4: Không đi mua đồ ăn, đồ sinh hoạt cần thiết và không so sánh bảng giá để mua đồ cần thiết.
Bước 5: Thậm thụt khoản chi tiêu và mất đi khả năng quản lí tài chính.